Кабанбай батыр кесенесі Ақмола облысының ауыл аймағында оңтүстікте 20 км. қашықтықта Астана қаласы және солтүстік-шығыста 4 км. қашықтықта Қызылжар ауылында орналасқан. Кесененің ғимараты 2000 жылы салынған болатын. Сол күннен бастап Астана қаласының жерінде Қазақстан халқының жан-жақтан келетін киелі жерінің біріне айналған болатын.

Кесене батырдың дулығасын еске түсіретін, кесененің қызылкірпіштерінің жоғары қабырғаның түзу формалары биікке самғауды сілтейді. Ескерткішті темір жарты ай қияды.

Қаракерей Кабанбай – қазақ батырларының қолбасшысы, әйгілі батырлардың бірі,  XVIII ғасырда жоңғар шапқыншылығына қарсы шығуын ұйымдастырған. Оның аты Абылай, Бөгенбай аттарымен қазақ халқының жазуларында әйгілі. Ерасыл Кабанбай шамамен1691 жылы Сырдария жағалауында туған еді.  1769 жылы 78 жаста қайтыс болған болатын.

Кабанбайдың баллық шағы жоңғар шапқыншылығы кезінде әкесінің қайтыс болуымен қайғырды. Жас Қабанбай жаулардан өмірінің соңғы уақытына дейін кек алуына ант береді. Өзінің антын орындауына мақсат екеніне Ізбасар-Мирас етіп ат қойылған болатын. Ұлы батыр қырық жыл аралығында қарулы атын тастамай, 100 астам шайқасқа қатысып, оның алдында қолбасшыларды немесе ең мықты сарбаздарды шақыртатын болған.

1725 жылы Алакөл көлінің маңайындағы қазақ жасағыҚаракерей Қабанбай басшылығымен жоңғарлармен шайқаста, 1728 жылы Балғаштың солтүстік жағалауында және Шубартеңіз шайқасында, сонымен қатар 80 күнге созылған Шорын әскери және Шаған жасағымен жыл бойы жаумен шайқаста ерекше жеңіске жеткен болатын. Кабанбай қолбасшысымен бірге Даулетбай, Ер - Еспембет, Баймурат, Шынкожа, Акпантай, Оразымбет, Оракбай, Комай, Шорек және Тентек сияқты әйгілі батырлар қатысқан болатын.

Әйгілі Кабанбай батыр жау аймағынның тылында жасақпен болған еді.

Қолбасшы Кабанбай-батыр Абылай хан құрметінде және авторитетінде болып, хан оны ерекше – Дарабоз деп атап кеткен.

Кабанбай батыр кесенесі біздің астананың шетінде тарихи әділділік салтанаты және  қазақ халқы үшін белгілі орны болып есептеледі. Кабанбай батыр тұлғасы қауіп-қатер алдында қазақ халқының бірлікпен топтасқандықтың символы.

Ортағасырдағы Бозок қалашығы – Нура-Ишим аймағында алтынорда және ежелгітүрік кезеңінде қазақ даласында белгілі ескерткіш.

Бозоқ қалашығы хронологиялық аралықта қыпшақ тайпасының конфедерациясының құрылуынан қыпшақтардың Жошы ұлысы құрамына енуіне дейін орналасады.  Алдыңғыкезеңде қыпшақ сұлтандарының ішінде орталық ретінде қазақ хандығының құрылу кезеңінде алтынорда уақытында болған болатын.

Маңыздысы ескерткіштің функционалды қажеттілігі анықталуында қорғау қамалы ішкі және сыртқы көрінісі – конструкциясы стандартты емес. Архитектуралық композицияның тамыры ежелгітүрік дәуірінде орын алады.  VI-VIII ғғ. княздердің мәдениетті-еске алу ансамбльдерінің сакралды кеңістігі тікбұрыш формасының жоспарында ішкі және сыртқы үймегімен шектелген. Іздеудің болмауы солтүстік тоқсаны, параметрі және үймектің құрылымы мәдениетті қазба жұмысының орны функциясының қорғалуымен басқа барлыға енуге рұқсат элитарлы аймағымен шектеледі.  

 Бозок қалашығы ортағасыр дәуірінде көпжоспарлы ескерткіштер негізгі үш компонентін қамтиды: 1) үш бекітілген біріктірілген алаңы (қалашық); 2) қоныстың айналасын бекітілмеген (қоныстану және шығару комплекстері), ирригациялық құрылыс;  3) жерленген ескерткіштер.

Ерте хронологиялық кезең, монголдорға дейін уақытқа қатысты ( (VIII) IХ-ХI ғғ. мүмкін) стационарлы қалалық типі ұсынылады. Соңғы хронологиялық  кезеңі  XIV және кезеңді ғасырларда ескерткіштерімен беріледі (жоғары шектікті орнату жалғасқан зерттеулерді қажет етеді) . Бұдан бұрынғы кезеңнің үйінділерінде Алтын Орданың рухани орталығы құрылады. Экспедициямен мүсілман кесенелері және діни қоныстар аймақтары ашылған болатын. [9, С. 7].

Ескерткіш барлық қалалық мәдениет белгілеріне ие.  Қалалық сипаттамасы:

1) мекеннің құрылымдық-жоспарлы бөлінуі, бекітілген административті-мәдени орталық және айналадағы тұру аймағы – екі мекен аймағының бірлестіктіруі;  2) түрлі дәстірлі мекенннің бірге болуы – ашық ошақтарымен жеңіл жерлі құрылыстарында, төсек орындарымен тұрылымдар және жылыну орнатылымдарымен қамтамасыз етілген мекендер.  дұрыс геометриялық формасымен айналасы жаудан қорғану үшін арналған үймектерден тұратын үш біріктірілген алаңы ерекше тарихи-мәдени маңызды болып есептеледі.