Сәрсенбі, 17 маусым 2009Жуырда “Қазақстан “Әді­лет” та­рихи-ағарту қоғамының 20 жыл­дығына арналған “Әді­лет” қо­ғамы:тоталитарлық тарихтан – демокра­тиялық болашаққа” ғылы­ми-прак­тикалық конферен­ция­сына қаты­сушылар жұртшылыққа үндеу қа­был­дап, тоталитарлық билік жыл­дары Қазақстанда 340 мыңнан ас­там адам жа­зық­сыз сая­си қуғын-сүргінге ұшыраға­нын, тек “үлкен тер­рор” кезінде 120 мыңнан ас­там адам репрес­сияланып, 25 мыңдай боздақ оққа бай­ланғанын, ал про­летариат дик­­татурасын желеу етіп жүр­гіз­ген “большевиктердің аштық сая­саты” (М.Шоқай) науқанда­рын­да – 1917-18 жж. 1 миллион­нан, 1921-23 жж. тағы1 миллион­нан астам адам көшпенді, ал 30-жж. тәр­кілеу, режімге қарсылық көр­сеткен көтерілісшілерді әскери күшпен басу, материалдық қолдау көрсетпей отырықшы­ландыру, зор­лықпен ұжымдас­тыру кезең­дерінде 2 миллион­дай адам – сол кезгі қазақ халқының жартысына жуығы ашаршылық құрбаны бол­ға­нын атап көрсетеді.

Қазақ жеріне жалпы саны 1,5 миллион­дайнеміс, корей, чешен, ин­гуш, бал­қар, күрді, мес­хеттік түрік, болгар, грек, қырым татарлары, қалмақ және басқа да халықтар өкілдері күштеп көшіріп әкелінді. Осынау қа­сіреттермен ас­тастыра жүр­гізілген индустриялан­дыру, тың көтеру науқандарында қа­зақ жеріне Кеңес Одағының ор­­та­лық аудандарынан мил­лион­даған қоныс аударушыларкелді. Мұның бәрі жергілікті ха­лық­тың ұлттық мүдделері шек­телуі­не жанама түрде бол­са да әсер етті.

Бүгінгі ұрпақ бұларды бі­лу­ге тиіс, қазіргі таңда өтке­німізде күң­гірт­тік қалмағанда ғана халқымыз­дың бірлігін бекем ете түсіп, мей­лінше арт­т­ырып, болашаққа сенім­мен бара алатын боламыз.Сон­дықтан да аталмыш конфе­ренцияға қатысушылар жұртшылықты елі­міз­дің даму тарихындағы қайғылы белес­тер­ді ұмыт қалдырмауға, олар­ды барша азаматты, жас ұр­пақты тарихпен тәрбиелеу ісінде тиімді пайдалана білуге шақырады.

Бұл орайдақуғын-сүргін және ашаршылық құрбандары жерленген орындарды анық­тап, бастарына естелік белгілер қою ісін жалғас­ты­ра беру, жергілікті өлкетану мұра­жай­ларында тиісті көрнекі экс­по­­зи­циялар, бөлімдер ашу, бар­лық ұйым­дарда, оқу орында­рын­да еске алу шараларын жап­пай ұйымдас­тыруды дәс­түрге айнал­ды­ру ләзім. Жер-жердегі өлке­тану­шылар, зерт­теушілер, шежі­ре­шілер аштан шейіт болған­дар­ды отбасылық ата-бабашежіре­лерін түгендеу арқылы анықтай алар еді. Сая­си қуғын-сүр­гін құр­бандарын еске алу күні және оның қар­саңындағы жұма сайын бар­лық ұйымдарда, мекемелерде, оқу орындарында ашаршылық құр­бандарын еске алып, ме­шіт­терде, шіркеулерде, өзге де ғи­ба­датхана­ларда оларға арнап ар­найы дұға оқуды ұйымдас­тырған жөн.

Үндеу­де былай делінген: билік Жаңалық­тағы ескерткіш ай­наласындағы ау­мақты мемле­кет­тің өз халқына жа­саған қия­нат­тарын, қызыл терроры мен жасанды ашар­шылық зұлма­тыненді ешқа­шан қайталанбастай етіп мәңгі еске салып тұратын бел­­гілер қойылатын орманды алқапқа айнал­дыруға, ішіне құрбандар есім­дері қа­шалған тас тақта-стеллалар орнатуға мұрындық болар деп сенеміз.

Дирек көзі: “Егемен-ақпарат”