Сенбі, 25 ақпан 2006“Жазылмаған іс көкейде көп тұрмайды”, деп Жүсіп Баласағұн айт­қандай, сан ғасырлық тари­хы­мыз бір замандары тасқа қашалып жазылса, одан кейін кітаптарда өрнектеліп отырған.

Тәуелсіздік ал­ған­нан кейін де небір қиындық­тар­ға қарамай, бұл үрдіс жалғасын тауып келді. Соңғы өрлеу кезеңін­де игілікті іс тың белестерге көте­ріл­ді. Соның айғағындай, том-том кітап­тар жұрт қолына тиіп, ел тарихын қалың қауымның танып-білуіне ерек­ше септігін тигізе бас­та­ды. Со­ның бір дәлеліндей, кеше Қазақ­стан Республикасының Пре­зи­дент­тік мәдениет орталығында Мәде­ниет, ақпарат және спорт ми­нис­тр­лігі Ақпарат және мұрағат коми­тетінің баспа ісі басқарма­сы­ны­ң ұйымдастыруымен өткен жылы жарыққа шыққан рухани құн­ды­лық­тардың басын құраған “Қа­зақ­стан кітаптары” атты көрме өтті.Көрмені көрнекті қоғам қай­рат­­кері, белгілі ғалым, Президент­тік мәдениет орталығының ди­рек­торы Мырзатай Жолдасбеков ашып, ұлттың рухани дүниесін кітап етіп шығарудағы жақсы қа­дам­ға жан­ашыр­лық танытқан аза­маттарға үл­кен алғысын білдірді. Елбасының “Мәдени мұра” бағ­дарламасы ая­сын­да сан мыңдаған ұрпақ арман­дап кеткен дүниелер­дің жарық көріп жатқанына дән ризалығын жеткізді.Бұдан кейін сөз алған Мәде­ниет, ақпарат және спорт вице-министрі Ержан Бабақұмаров: “Мен бұл кітап көрмесін рухани мереке деп есептеймін. Біраздан бері жал­ғасып келе жатқан үрдіс биыл ерек­ше серпінді болып отыр. Өйткені, жарық көрген кітап тақырыптары­ның аясы әр алуан. Бір ғұлама “Кітап оқуды тоқтатқан сәттен бас­тап адам рухани дағ­да­рысқа ұшы­рай­ды”, деген екен. Бұл тегін ай­тыл­маса керек. Көрменің басты мақ­саты: кітапсүйер қауымға қазақ­стандық баспа мен полигра­фия­ның қазіргі әлеуетін көрсету, оқыр­мандарды әлемдік деңгейде жарық көріп жатқан кітап түр­ле­рі­мен таныстыру, мемлекеттік тап­сырыс алған баспалар шығарған кітаптың мазмұны мен сапасын, көркемдік безендірулерін анық­тау”, дей келіп, Елбасы Жолдау­ын­дағы мақсат-міндеттерді айтып, рухани дүние саласында да оны жүзеге асыру керектігін алға тартты.Ал сөз ұстаған қазақтың айтулы қаламгері Шерхан Мұртаза бұл көрменің берер тағылымы ерек­ше екенін атап өтті. Аллата­ға­ланың құдіреті шығар, алдымен жазу тас кітапта пайда болды. Біз сол тас­та­ғы жазуларды оқып, та­ғылым алып жүрміз. Оны жарыққа шығарған азаматтарға айтар алғысымыз шексіз, дей келіп, сон­дай рухани дүниені қазір теледидар басып-жаншып бара жатқанын, шыққан кітаптардың таралымы көңіл көншітпейтінін, 8 миллион қазаққа 2 мың таралыммен кітап ұсы­нудың ақылға сыймайтынын, әсіресе жастар халқын танып, ұл­тын жан-жақты білу үшін ол та­ра­лым аздық ететінін, егемен елдің әрбір азаматының үйінде алты­нына айырбасталмайтын құнды­лығы жоғары кітаптар тұруы тиіс екенін шамырқанып тұрып айтты.Қазақтың ақын қызы Фариза Оңғарсынова: “Мен кітап көрме­сі­мен қатар, әріптестерімді кездес­ті­ріп, қуанып қалдым. Прези­денттің мәдениет орталығына басшы болып келген Мырзатай Жолдасбеков ағамыз бұл жерді алдағы уақытта зиялы қауым­ның бас қосатын киелі орнына ай­нал­дырса, елордамыздағы қаламгер­лер жиі бас қосар еді”, деген базына­сын жасы­рып қала алмады.Мемлекеттік сыйлықтың лау­реат­­тары Төлен Әбдіков пен Әлібек Асқаров көрмеге қойылған кітап­тарға көңілдері толғанын жеткізді. Кітап саудасы бұрын мемлекеттік меншік болатын. Оны мемлекет өзі қада­ға­лап, дамытып отыратын. На­рық зама­нында ол жекелердің қолы­на көшті. Шыны керек, бұл істі олар өркендете ал­май отыр. Ендеше, оған Үкімет тара­пынан көмек керек бо­лып тұр. Мұны бір министрліктің атқаруы мүмкін емес. Сондықтан да мемле­кет­тік дәрежеде қолға алған жөн секілді. 2 мың таралыммен шы­ға­­тын кітап оқырманды былай қой­ып, еліміздегі 8 мыңнан аса кітап­ха­наға жетпей жатыр деді. Сондай-ақ олар Минскіде үлкен кітап база­ры бар екенін, ондағы рухани дүние­лер­дің өзге сауда мекемелеріндегіден 20 пайызға арзан сатылатынын айтып, сондай үрдісті өз Отаны­мыз­да да жандандырсақ, еш артықтығы жоқ, деді. Егер алдағы уақытта сан­нан сапаға көшіп, осындай кітап көрмелерін ұйымдастырумен қатар, оқырмандар­дың көре жүріп, өздері таңдаған шы­ғар­маларды сатып алуына мүмкіндік жасасақ жөн болар еді, деген пікірін білдірді. Баспа­герлер атынан сөз алған Серік Әбдірайымов Елбасының “Мәдени мұра” бағдарламасы бой­ынша 400-ден аса кітап шыққанын, бұл ел өміріндегі елеулі оқиға екенін жеткі­зіп, баспалар ұжымы көрмеге қойған кітаптарды Президенттің мә­дениет орталығына көрімдік ретінде бере­тіндіктерін жеткізді. Ғалым Серік Негимов кітап таралымын көбейту жөнінде өз ойын ортаға салып, бір замандары Ахмет Байтұрсыновтың дүниелері әр жыл сайын 35-40 мың данамен таралып отырғанынан мы­сал келтірді. “Өнер” баспасының ди­рек­то­ры Әшірбек Көпішев бұл кітап­тар­дың бүгінгі оқырманның ой-өресін кеңейтумен бірге, ұрпаққа мұра бо­лып қалатынын алға тартып, 16 том болып жоспарланып, таяуда ғана екі томы жарық көрген қазақ­тың ұлы композиторы Нұрғиса Тілен­диевтің “Ата толғауы”, “Көш керуені” деп аталатын алғашқы екі томының жарық көргенін жеткізді.Кітап көрмесіне қойылған мыңға жуық аталымдардың арасында “Әлеу­­меттік маңызды әдебиет түрлерін шы­ғару” бағдарламасы аясында “Ба­ла­лар әдебиеті” баспасы шығарған “Әлем балалар әдебиеті”, “Жазушы” баспа­сы­ның “Қазіргі қазақ прозасы”, “Қа­зіргі қазақ поэ­зиясы”, “Жібек жолы” баспасының “Өлең сөздің патшасы”, “Білім” бас­па­сының “Әдеби ме­муар­­лар” серия­лары, “Өнер” баспа­сы­нан жарық көр­ген “Әйгілі адам­дар”, “Арда+7” баспасының “Та­ри­хи тұлғалар тағылымы”, “Рари­тет” баспасының “Алтын қор” се­рияларының әдебиеттері, сол се­кілді “Өлке” баспасының “Оты­рар кітапханасы” сериясы, “Жеңістің 60 жылдығына” арнал­ған мерей­той­лық басылымдар көптің көңі­лі­нен шықты. “Жібек жолы” бас­па­сы шығарып жатқан Мұхтар Әуе­зовтің 50 томдығының 23 томы, “Қазығұрт” баспасының еншісіндегі Б.Майлин, І.Жансү­гі­ров, С.Сейфуллиннің 5 томдық­тары, “Қазақ энциклопедиясы” бас­пасы шығарған Ұлттық энци­к­ло­педияның 7 томы, осылардың ішінде халықтың ерекше ілтипа­ты­на бөленген “Фолиант” баспа­сы­­нан жарық көріп жатқан 100 том­дық “Бабалар сөзі” серия­сы­ның 20 томы, “Аударма” баспасы шығар­ған “Әлем әдебиеті кітап­ха­насы” сериясының 2 томы және 10 томдық “Қазақ әдебиеті тарихы” сериясының 2 томы, “Жазушы” баспасынан шыққан “Әлемдік философиялық мұра” серия­сының 5 томы, “Дайк-пресс” баспасынан шыққан “ІХ-ХVІ Араб дерек­көз­де­рін­дегі Қа­зақ­стан тарихы”, “V-ХVІІ Иран-парсы дереккөз­дерін­дегі Қазақ­стан тарихы”, “ХV-ХХ Түркі тілді дерек­көздеріндегі Қа­зақ­стан та­рихы”, “Қытай дерек­көздеріндегі Қазақстан тарихы” серияларының әдебиеттері көпші­лік көзайымы болды.“Аруна” баспасынан жарық көрген “Қазақ мәдениеті”, “Қа­зақ­­стан тарихы” “Жеріңнің аты – елің­нің аты” энциклопедиялық анықтамалар мен “Қазақтар құ­қы­ғының ежелгі әлемі”, “Әлемдік психологиялық ой”, “Қазақ хал­қы­ның әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері” сериялары бойынша шыққан кітаптар, “Бейнелеу өне­рі” аталымы бойынша қылқалам шеберлерінің альбомдары да на­зар аударарлық. Алаш арыс­тары­ның бай мұраларын шығарып жатқан “Елорда”, “Алаш” баспа­лары­ның кітаптарынан да алар тағылым аз болмаса керек.Жалпы, бір замандары әдемі безендіріліп, жақсы қағазға ба­сыл­ған кітаптарды көргенде осын­дай дүниелерге қашан қол жеткізер екенбіз деуші едік. Көр­мені көргеннен кейін, біздің бас­пагерлердің де сондай дәрежеге көтерілгеніне көз жеткіздік. Қай кітапты алып қарасаң да, төрт құбыласы түгелденгендей әсер қалдырады. Болашақта бұл ұлттың рухани байлығы болып саналатын дүниелердің таралымы көбейіп, бағасы қалың жұрттың қалтасы көтеретіндей, әр отбасының төрінен орын алар болса, нұр үстіне нұр.

Суреттерді түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

Авторы: Сүлеймен МӘМЕТ.