Оған Қазақстан Респубили­касының ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілі Олжас Сүлейменов, Президенттік Мәдениет орталығы­ның директоры Мырзатай Жол­дасбеков, Мәдениет және ақпарат вице-министрі Бағлан Майлыбаев, Сыртқы істер министрлігінің Көп жақты ынтымақтастық департа­менті мәдени-гуманитарлық бас­қарма­сы­ның бастығы Әсел Өте­генова, Ә.Мар­ғұлан атындағы Археология ин­ститутының дирек­торы Карл Бай­пақов және ғылыми-зерттеу орта­лықтарының басшы­лары қатысты.

Отырыста комиссияның өткен жылғы жұмыс қорытындылары жөнінде қала әкімі Иманғали Тасмағамбетов баяндама жасады. Комиссия төрағасы өткен жылы жалпы алғанда ЮНЕСКО аясын­дағы жұмыстардың тиісті деңгейде жүргізілгенін, былтыр аталмыш ұйымның бүкіләлемдік мұрасы тізіміне Қостанай және Ақмола облыстарындағы Наурызым және Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорықтарын біріктіретін 450344 гектар жерді алып жатқан “Сары­арқа – Солтүстік Қазақстанның даласы мен көлдері” атты тұңғыш табиғи алқаптың енгенін атап өтті. Сонымен бірге ол өткен жылы “Мәдени мұра” бағдарламасы аясында Бейбарыс сұлтанның Дамаск қаласындағы кесенесі мен Каирдегі мешітіне, “Көне Отырар­­ды қайта қалпына келтіру” бағ­дарламасы мен Қожа Ахмет Ясауи мавзолейіне, Дамаскідегі әл-Фараби кесенесі мен этно-мәдени орталық құрылысына археологиялық, ғы­лыми және қайта қалпына келтіру жұмыстарының жалғасқанын атап өтті. Комиссия төрағасы алда қолға алынатын жұмыстардың бірі – Президент Н.Назарбаевтың баста­масымен халықаралық мәдениетті жақындастыру жылы болып жарияланған 2010 жылы ЮНЕСКО бағдарламасы шеңберінде Қазақ­стан мен Орталық Азия халық­тарының өнерін кеңінен насихаттау болып табылатынын атап көрсетті. Сондай-ақ ол алдағы жылы “Оты­рар төбе қалашығы” мен “Жібек жолы” және “Батыс Тянь-Шань” жобаларын мәдени және тарихи мұралар тізіміне енгізу мәселесі де маңызды жұмыстардың бірі болып отырғанын жеткізді.

Отырыста осыдан кейін сөз алған Қазақстанның ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілі Олжас Сүлейменов мәдени және тарихи мұраға байланысты өз ойын білдіре келіп, алдағы жылдары еліміздің мәдени мұрасын зерттеп, насихат­тауда көп жұмыстар атқарылуы керектігін атап айтты. Оның айтуынша, Қазақстан үшін 2009-2013 жылдары ЮНЕСКО-ның Атқарушы кеңесіне мүше болу негізгі жұмыс болып табылады. Қазір біздің еліміз осы мәртебелі ұйымның штаб-пәтері жөніндегі комитеттің, Әлеуметтік қайта даярлау бағдарламасы мен “Адам және биосфера” халықаралық бағдарламасының үйлестіру кеңе­сінің мүшесі. Бүгінгі күні Қазақ­стан ЮНЕСКО-ның Атқарушы кеңесіне мүше болу үшін 34 мем­лекеттің қолдауына ие болып отыр. Ал еліміздің мүше болу, болмауы осы жылдың күз айларында белгілі болады. О.Сүлейменов егер Қа­зақстан комитет мүшелігіне сай­ланса еліміздің мәдени және тарихи мұрасын зерттеп, насихат­тауда көп жұмыстар атқарылатынын атап өтті. Ал Сыртқы істер ми­нистр­лігінің өкілі Әсел Өтегенова өткен жылы ведомство басшысы Марат Тәжин­нің ЮНЕСКО-ның штаб-пәтеріне жасаған іссапары мен аталмыш ұйымның ТМД және ЕурАзЭҚ-тың мемлекетаралық гуманитарлық ынтымақтастық қо­ры­мен қол қою барысында жүргізген келіссөздерінің нәтижесі жөнінде баяндады. Ол ұлттық комиссияға мәдени және тарихи мұраны зерттеуде әлі де көп жұмыстар істеу керектігін, оны насихаттауда және жетілдіруде дәл қазір атқарылып жатқан жұмыстар жеткіліксіз екенін ескертіп өтті. Мәселен, биылғы жылы ЮНЕСКО-ның тарихи даталар мен оқиғалар күнтізбесіне “Қыз Жібек” эпо­сының 500 жылдығына арналған салтанатты шара енбей қалған. Ол аталмыш шара қаржы дағдарысына байла­нысты тізімге кіре алмаса да Қазақстан өз тарапынан оның биыл дүние жүзі көлемінде аталып өтуіне қолда бар мүмкіндіктің бәрін жасауы керек­тігін баса айтты. Келесі кезекте “Мә­дени мұра” бағ­дарламасы мен білім саласында атқарылып жатқан жұмыстар жө­нін­де ойларымен бөліскен Мә­дениет және ақпарат вице-министрі Бағлан Майлыбаев пен Білім және ғылым министр­лігінің жауапты хатшысы Фархад Қуан­ғанов өткен жылы Үкімет қау­лысымен 218 республикалық ма­ңызды тарихи және мәдени ес­кер­т­кіштердің мемлекеттік тізімі бекітіл­­ге­нін, білім саласындағы жоспар­ланған шаралардың тиісті деңгейде іске асып жатқанын атап көрсетті.

Ә.Марғұлан атындағы Архео­логия институтының директоры Карл Байпақовтың Жібек жолына қатысты келтірген дерегі қызықты болып шықты. Бұл деректі отан­дық археология саласындағы соң­ғы жылдары жасалған тың жа­ңалық десе болады. Карл Бай­пақовтың айтуынша, қазіргі күні Қытай деректерінде кездесетіндей, Жібек жолы осыдан 3 мың жыл бұрын емес, одан да бұрын пайда болуы мүмкін. Оған Қазақстан аумағынан табылған біздің заманымыздан бұрынғы екінші ғасырда пайда­ланған жібек матасы дәлел болып отыр. Отырыста осы оқиғаға байланысты комиссия мүшелері Қытай тарапына біздің жерімізден табылған көне дәуірдің жәдігері туралы айтып, олармен бірлесіп Жібек жолының шыққан уақытын анықтау керектігіне тоқталды.

Дастан КЕНЖАЛИН. Егемен Казахстан