Бұл құрылыс ХІХ ғасыр соңына қарай салынған (30х15м) жоспарындағы тік бұрышты, 12.5м шамасындыға биіктікті 16 күмбезден тұрады. Сурет 1. Үш-Арал мешіт-медресесі. Ішкі жағынан көрініс Сурет 2. Үш-Арал мешіт-медресесі Бұны қалпына келтіру үшін екі жыл жұмыс жасалды. Гидролизация құрылғылары арқылы жұмыстар атқарылды. Сыртқы қабырғаларымен интерьер қабырғалары жөндеуден өтті. Күмбездерін арнайы қыштармен жөндеп, едендері қалпына келтірілді. Аймағы қоршалып осы заманға лайықты жасалд

Атаулы түрбе Қызылорда облысында орналасқан. Кара-сопы түрбесі, жартылай сфералы күмбезбенен жабылған сегіз қырлы шеңбер пішінінде салынып, 18 ғасырдың ортасында тұрғызылған. Ескерткіштің биіктігі-9 м. Бұл түрбе, Жібек Жолы үстінде орналасқан болып, керемет сәулет онерінің ескерткіші болғандығынан, мемлекеттік маңызы бар тарих және мәдени ескерткіштері тізіміне енгізілген.  Сурет 1. Қара сопы кесенесі. Өңдеу жұмыстарына дейінгі көрінісі Сурет 2. Қара сопы кесе

Яны-корған ауданы. Кесене сазды лаймен күйдірілген кірпіштен тұрғызылған. Фундаменті де күйдірілген кірпіштен 0,8м тереңдікте салынған. Кесене қабырғаларының қалыңдығы 1,1-1,2м. Көпірі 25х25 көлемді күйдірілген кірпіштен салынған, - барлығыда бүлінген. Олардың бүліну себебі расстворлардың дымқыл сыз тарту себебінен ылғалданған, өзен жағасына жақын орналасқандықтан, күзгі және көктемгі уақыттарда 2004-2005 жылдары жауын-шашынның молдығынан өзен деңгейі көтерілуі себебінен. Нысан пайдаланылуға бер

Мешіт-медресе сәулет өнерінің ескерткіші Бәйдібек ауданы Шаян ауылында орналасқан. Шаян аталу себебі, ағып жатқан өзенде шаян көп деп түсіндіріледі. Алғашында кішкене саман мешіт болған, дегенмен тұрғындардың көп қоныс тебуі кеңірек мешіт салуға итермелеген.

Петропавл қаласындағы Абылай ханның резиденциясы қазақ халқының ұлттық тарихының ескерткіші болып саналады. Қазақстанның Солтүстік аймағын отарлау басында Есіл өзенінің жағасында Қызылжар төбесінде 1752 жылы Петр бекінісі салынған болатын. Бұның өзі еларалық қарым-қатынасты жөнге салуға ықпалын тигізді.

1713 жылы сібір губернаторы Матвей Гагарин I Петрге Тобылдан Ертіс жағасын жайлайтын бекіністерді салу жобасын ұсынады. Бұл жоңғар шапқыншылығынан қорғайтын оңтүстік шекараны бекітуге жағдай жасады. Губернатор хабарламасын алған патша полковник И. Д. Бухгольца бастауымен экспедицияны жарақтау туралы бұйрыққа қол қояды- "Қалмақ жеріне жорық туралы ".

Ямышев қақпасы - XVIII ғасырдағы сәулет ескерткіші. Бүгінге  дейін тек батыс Ямышев қақпалары сақталған. 1773 жылы  қақпа және қорған қабырғалары  инженер-капитан И.Г Андреевтің басшылығымен оның жобасымен салынды.  Қақпалар тау тақталары мен күйдірілген кірпіштен төбесі күмбез тәрізді және кенересінде қарапайым сурет бар көлемі арка болып келеді.